سید مصطفی خمینی (۱۳۰۹-۱۳۵۶ش) از مجتهدان و فقیهان شیعه و فعالان انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران. وی فرزند ارشد امام خمینی نهادگذار جمهوری اسلامی میباشد. وی از اولِ جنبش امام خمینی علیه حکومت پهلوی، وارد عملهای سیاسی شد و مدتی بعد از دستگیری و تبعید پدرش، وی نیز به اتهام مبادرت علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران به دست ساواک بازداشت و به ترکیه و آنگاه به هم پا پدرش به عراق تبعید شد. نگاه سیاسی او مثلا هواخواهی از حرکت آزادینصیب فلسطین و نیز راه نقادانۀ علمی وی در زمینۀ علم ها اسلامی، منزلت قابل توجهی را در حوزه علمیه نجف برای وی رقم زد. مصطفی خمینی اثرها زیادی در فقه، اصول و تعبیر و تفسیر نگاشته میباشد. تعبیر و تفسیر القرآن الکریم، تحریرات فی الاصول و تعلیقات علی الحکمة المتعالیة از اثر ها اوست. وی داماد مرتضی حائری یزدی میباشد. مصطفی خمینی در ۴۷ سالگی درگذشت. مزارش در بقاع امیرالمومنین مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
به دنیاآمدن و تحصیلات و خانواده
سید مصطفی خمینی، ۲۱ آذر سال ۱۳۰۹ش در قم چشم به جهان گشود[۱] و تحصیلات دورۀ ابتدایی را در به عبارتی جا به نقطه پايان رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد موفقیت.[۲]
از ۱۵ سالگی، علم آموزی در حوزه علمیه قم را شروع کرد. در مدتی کمتر از شش سال، زمانهای مقدماتی و سطح را به نقطه پايان موفقیت و در سال ۱۳۳۰ش، سرگرم به آموزش درس بیرون آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.[۳]
وی در دورۀ سطح، نزد استادانی زیرا محمدجواد اصفهانی، شهید صدوقی، مهدی حائری، فقه و اصول را یادگرفت و همزمان به یادگرفتن فلسفه نزد سید رضا صدر و تفصیل منظومۀ حکیم سبزواری نزد محمد فکور یزدی پرداخت. بعد به فرا گیری اسفار نزد سید ابوالحسن رفیعی قزوینی و علامه طباطبایی پرداخت[۴]
سید حسین بروجردی، سید محمد متفحص داماد و امام خمینی، استادان سید مصطفی در درس بیرون فقه و اصول بودند.[۵] وی در ۲۷ سالگی به اجتهاد رسید.[۶] سید مصطفی خمینی وقتی که به یاروهمدم پدرش به نجف اشرف تبعید شد در حوزه علمیه نجف، با وجود اینکه پیش از اینً مدارج علمی را طی کرده بود، در درس استادانی زیرا آیه ها سید محسن حکیم، محمد باقر زنجانی، سید محمود شاهرودی و سید ابوالقاسم خویی حاضر می شد.[۷]
سید مصطفی خمینی به مسائل اخلاقی و عرفانی نیز دقت داشت و مدتی نیز فراگیر سید هاشم حداد بود.[۸]
سید مصطفی خمینی در سال ۱۳۳۳ش و در ۲۴ سالگی با دختر مرتضی حائری یزدی وصلت کرد. نتایج این وصلت یک دختر و یک پسر با اسمهای مریم و حسین بود. مریم پزشک معالج میباشد و در سوئیس معاش مینماید. سید حسین از حیث سیاسی نگرش متفاوتی به انقلابیها داشت و از حامیان بنیصدر و مجاهدین کردار محسوب میشد. او به عراق و ایالات متحده مهاجرت کرد و در سالهای اخیر به کشورایران برگشت و در قم سکونت کرد.[۹]
نبو
سید روحالله خمینی
امام موسی کاظم
سید صفدر
آیین علیشاه موسوی میرزا ابوالقاسم تهرانی
سید احمد موسوی ابوالفضل تهرانی
سید مصطفی موسوی هاجر احمدی محمد ثقفی تهرانی
سید نورالدین هندی سید مرتضی نیکو سید روحالله خمینی خدیجه ثقفی
(۱۹۱۳–۲۰۰۹)
سید احمد خمینی فریده مصطفوی سعیده مصطفوی
(درابتدا درگذشته) صدیقه مصطفوی لطیفه مصطفوی
(درابتدا درگذشته) زهرا مصطفوی سید مصطفی خمینی
[یادداشت ۱]
استارت کارهای سیاسی
سید مصطفی در کنار بابا(امام خمینی)
سید مصطفی از اولِ نهضت امام خمینی در سال ۱۳۴۲ش وارد عملهای سیاسی شد.[۱۰] بعد از دستگیری امام خمینی در قیام ۱۵ خرداد ماه، وی برای آزادی امام خمینی و ادامۀ نهضت در غیاب او سعی متعددی کرد. درین مرحله، اعلامیههایی تنظیم و برای روحانیون میارسال کرد و دستورات و پیامهای امام خمینی را، که در آن فرصت در حبس به رمز میبرد، به دوراندیشی دوستداران وی میرسانید.[۱۱]
زندان و تبعید
سید مصطفی بعداز دستگیری دوباره امام خمینی در ۱۳ آبان سال ۱۳۴۳ش، که بعد از سخنرانی تند و مصرح وی در اعتراض به ثبت لایحۀ کاپیتولاسیون شکل گرفت، بازاریان قم را ترغیب کرد تا بازار را تعطیل نمایند. درپی آن، مأموران شهربانی قم و ساواک اورا در خانه آیت الله شهاب الدین مرعشی نجفی بازداشت و به زندان قزل قلعه در طهران منتقل کردند. بعد از دستگیر سید مصطفی، دادگستری ارتش در ۱۴ آبان ۱۳۴۳ش به اتهام مبادرت بر ضد امنیت ملی برای وی قرار دستگیر موقت صادر کرد.[۱۲] ساواک این حکم را در ۸ دی ۱۳۴۳، به شرط تبعید سید مصطفی به ترکیه کنسل کرد و وی آزاد شد. سید مصطفی به قم رجوع و با مشاوره با بعضی علمای قم تصمیم گرفت به ترکیه نرود. ساواک هم یکسری روز سپس مجدداً او را بازداشت و در ۱۴ دی ۱۳۴۳ش به ترکیه تبعید کرد.[۱۳]
سید مصطفی خمینی (۱۳۰۹-۱۳۵۶ش) از مجتهدان و فقیهان شیعه و فعالان انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران. وی فرزند ارشد امام خمینی نهادگذار جمهوری اسلامی میباشد. وی از اولِ جنبش امام خمینی علیه حکومت پهلوی، وارد عملهای سیاسی شد و مدتی بعد از دستگیری و تبعید پدرش، وی نیز به اتهام مبادرت علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران به دست ساواک بازداشت و به ترکیه و آنگاه به هم پا پدرش به عراق تبعید شد. نگاه سیاسی او مثلا هواخواهی از حرکت آزادینصیب فلسطین و نیز راه نقادانۀ علمی وی در زمینۀ علم ها اسلامی، منزلت قابل توجهی را در حوزه علمیه نجف برای وی رقم زد. مصطفی خمینی اثرها زیادی در فقه، اصول و تعبیر و تفسیر نگاشته میباشد. تعبیر و تفسیر القرآن الکریم، تحریرات فی الاصول و تعلیقات علی الحکمة المتعالیة از اثر ها اوست. وی داماد مرتضی حائری یزدی میباشد. مصطفی خمینی در ۴۷ سالگی درگذشت. مزارش در بقاع امیرالمومنین مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد میباشد.
به دنیاآمدن و تحصیلات و خانواده
سید مصطفی خمینی، ۲۱ آذر سال ۱۳۰۹ش در قم چشم به جهان گشود[۱] و تحصیلات دورۀ ابتدایی را در به عبارتی جا به نقطه پايان رزرو مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد موفقیت.[۲]
از ۱۵ سالگی، علم آموزی در حوزه علمیه قم را شروع کرد. در مدتی کمتر از شش سال، زمانهای مقدماتی و سطح را به نقطه پايان موفقیت و در سال ۱۳۳۰ش، سرگرم به آموزش درس بیرون آدرس مسجد امام حسن مجتبی فکوری مشهد شد.[۳]
وی در دورۀ سطح، نزد استادانی زیرا محمدجواد اصفهانی، شهید صدوقی، مهدی حائری، فقه و اصول را یادگرفت و همزمان به یادگرفتن فلسفه نزد سید رضا صدر و تفصیل منظومۀ حکیم سبزواری نزد محمد فکور یزدی پرداخت. بعد به فرا گیری اسفار نزد سید ابوالحسن رفیعی قزوینی و علامه طباطبایی پرداخت[۴]
سید حسین بروجردی، سید محمد متفحص داماد و امام خمینی، استادان سید مصطفی در درس بیرون فقه و اصول بودند.[۵] وی در ۲۷ سالگی به اجتهاد رسید.[۶] سید مصطفی خمینی وقتی که به یاروهمدم پدرش به نجف اشرف تبعید شد در حوزه علمیه نجف، با وجود اینکه پیش از اینً مدارج علمی را طی کرده بود، در درس استادانی زیرا آیه ها سید محسن حکیم، محمد باقر زنجانی، سید محمود شاهرودی و سید ابوالقاسم خویی حاضر می شد.[۷]
سید مصطفی خمینی به مسائل اخلاقی و عرفانی نیز دقت داشت و مدتی نیز فراگیر سید هاشم حداد بود.[۸]
سید مصطفی خمینی در سال ۱۳۳۳ش و در ۲۴ سالگی با دختر مرتضی حائری یزدی وصلت کرد. نتایج این وصلت یک دختر و یک پسر با اسمهای مریم و حسین بود. مریم پزشک معالج میباشد و در سوئیس معاش مینماید. سید حسین از حیث سیاسی نگرش متفاوتی به انقلابیها داشت و از حامیان بنیصدر و مجاهدین کردار محسوب میشد. او به عراق و ایالات متحده مهاجرت کرد و در سالهای اخیر به کشورایران برگشت و در قم سکونت کرد.[۹]
نبو
سید روحالله خمینی
امام موسی کاظم
سید صفدر
آیین علیشاه موسوی میرزا ابوالقاسم تهرانی
سید احمد موسوی ابوالفضل تهرانی
سید مصطفی موسوی هاجر احمدی محمد ثقفی تهرانی
سید نورالدین هندی سید مرتضی نیکو سید روحالله خمینی خدیجه ثقفی
(۱۹۱۳–۲۰۰۹)
سید احمد خمینی فریده مصطفوی سعیده مصطفوی
(درابتدا درگذشته) صدیقه مصطفوی لطیفه مصطفوی
(درابتدا درگذشته) زهرا مصطفوی سید مصطفی خمینی
[یادداشت ۱]
استارت کارهای سیاسی
سید مصطفی در کنار بابا(امام خمینی)
سید مصطفی از اولِ نهضت امام خمینی در سال ۱۳۴۲ش وارد عملهای سیاسی شد.[۱۰] بعد از دستگیری امام خمینی در قیام ۱۵ خرداد ماه، وی برای آزادی امام خمینی و ادامۀ نهضت در غیاب او سعی متعددی کرد. درین مرحله، اعلامیههایی تنظیم و برای روحانیون میارسال کرد و دستورات و پیامهای امام خمینی را، که در آن فرصت در حبس به رمز میبرد، به دوراندیشی دوستداران وی میرسانید.[۱۱]
زندان و تبعید
سید مصطفی بعداز دستگیری دوباره امام خمینی در ۱۳ آبان سال ۱۳۴۳ش، که بعد از سخنرانی تند و مصرح وی در اعتراض به ثبت لایحۀ کاپیتولاسیون شکل گرفت، بازاریان قم را ترغیب کرد تا بازار را تعطیل نمایند. درپی آن، مأموران شهربانی قم و ساواک اورا در خانه آیت الله شهاب الدین مرعشی نجفی بازداشت و به زندان قزل قلعه در طهران منتقل کردند. بعد از دستگیر سید مصطفی، دادگستری ارتش در ۱۴ آبان ۱۳۴۳ش به اتهام مبادرت بر ضد امنیت ملی برای وی قرار دستگیر موقت صادر کرد.[۱۲] ساواک این حکم را در ۸ دی ۱۳۴۳، به شرط تبعید سید مصطفی به ترکیه کنسل کرد و وی آزاد شد. سید مصطفی به قم رجوع و با مشاوره با بعضی علمای قم تصمیم گرفت به ترکیه نرود. ساواک هم یکسری روز سپس مجدداً او را بازداشت و در ۱۴ دی ۱۳۴۳ش به ترکیه تبعید کرد.[۱۳]

مسجد امام حسن مجتبی (ع) فکوری مشهد و نقش آن در مواجهه با چالشهای اجتماعی و شهری